Interactive Speaking là một trong những phần khiến nhiều thí sinh gặp khó khi luyện Duolingo English Test (DET).
Có một tình trạng rất phổ biến: học viên học rất nhiều từ vựng, luyện rất nhiều câu hỏi Speaking, nhưng khi gặp một câu hỏi mới lại bí ý, bí từ và không biết phải triển khai câu trả lời như thế nào.
Vấn đề đôi khi không nằm ở việc bạn thiếu từ vựng.
Mà nằm ở cách bạn đang học Speaking.
1. Hai cách học DET Speaking phổ biến nhưng dễ khiến bạn “học nhiều mà vẫn bí”
Cách 1: Học một kho từ vựng thật lớn rồi mới luyện nói
Một số học viên được cung cấp rất nhiều:
- từ vựng nâng cao;
- collocations;
- idioms;
- cụm từ học thuật;
- cách diễn đạt “ăn điểm”.
Sau đó, học viên được yêu cầu trả lời câu hỏi Speaking ngay lập tức.
Nghe có vẻ hợp lý.
Nhưng khi đồng hồ bắt đầu chạy, vấn đề xuất hiện:
“Em biết từ này nhưng không nhớ cách dùng.”
“Em đã học cụm này rồi nhưng không bật ra được.”
“Em không biết phải nói tiếp gì.”
Đây là khoảng cách giữa knowing và using.
Bạn có thể nhận biết rất nhiều từ khi đọc, nhưng điều đó không có nghĩa là bạn có thể lấy chúng ra sử dụng ngay khi phải phản xạ bằng tiếng Anh.
Cách 2: Mỗi câu hỏi học một cách trả lời khác nhau
Cách thứ hai là chữa từng câu Speaking.
Câu A → học cách trả lời A.
Câu B → học cách trả lời B.
Câu C → lại có một cách triển khai khác.
Sau một thời gian, học viên có thể trả lời được khá nhiều câu đã luyện.
Nhưng khi gặp một câu hỏi mới hoặc chủ đề khác:
“Cô ơi, câu này em nói gì?”
Đó là bởi bạn đang học câu trả lời, thay vì học cách tư duy để tạo ra câu trả lời.
2. Vậy nên học DET Speaking như thế nào?
Một phương pháp luyện Duolingo English Test Speaking hiệu quả cần đáp ứng ít nhất 3 yếu tố:
1. Tận dụng vốn từ bạn đang có
Mục tiêu không phải là mỗi câu trả lời đều phải sử dụng những từ thật “khủng”.
Bạn cần có khả năng lấy những từ quen thuộc và sử dụng chúng nhanh, chính xác và tự nhiên.
2. Có tính hệ thống
Một cách triển khai nên có thể áp dụng cho nhiều chủ đề khác nhau, thay vì chỉ dùng được cho một câu hỏi.
3. Dễ nhớ và dễ áp dụng
Interactive Speaking yêu cầu phản xạ trong thời gian giới hạn.
Vì vậy, phương pháp càng phức tạp thì càng khó sử dụng khi thi thật.
Một trong những cách Ms Tanny thường hướng dẫn học viên là:
Phương pháp “Tương phản thời gian”
3. Phương pháp tương phản thời gian trong DET Speaking là gì?
Hiểu đơn giản, thay vì chỉ trả lời một ý rồi kết thúc, bạn mở rộng câu trả lời bằng cách nói về sự thay đổi của bản thân hoặc vấn đề đó ở hai thời điểm khác nhau.
Ví dụ:
Question:
“How often do you go shopping?”
Thay vì chỉ trả lời:
“I go shopping every week because it helps me relax.”
Bạn có thể mở rộng:
“I go shopping on a weekly basis as it helps me relax after a long week of studying. However, in the near future, I may have to shop less often as I want to save money for future needs.”
Câu trả lời không sử dụng quá nhiều từ vựng phức tạp nhưng vẫn có nhiều yếu tố để phát triển:
- Trả lời trực tiếp câu hỏi;
- Giải thích why;
- Có sự tương phản;
- Có nhiều thì;
- Có linking word;
- Có mở rộng ý.
Quan trọng hơn, cách triển khai này có thể áp dụng cho nhiều câu hỏi khác nhau.
4. Áp dụng tương phản thời gian vào câu hỏi mới
Ví dụ:
“Do you like working with old people?”
Bạn không cần cố nghĩ ra một câu trả lời thật đặc biệt.
Hãy đi theo khung:
WHAT 1 → WHY 1 → LINKING → WHAT 2 → WHY 2
Ví dụ:
“Yes, I enjoy working with old people because I can learn a lot from their life experience. However, when I was younger, I didn’t really enjoy spending time with older people because I found it difficult to communicate with them. These days, I find it much more interesting because I’ve become more patient and I enjoy listening to their stories.”
Hãy nhìn cách phát triển ý:
Hiện tại:
→ Tôi thích làm việc với người lớn tuổi.
WHY:
→ Tôi có thể học hỏi từ kinh nghiệm sống của họ.
Tương phản với quá khứ:
→ Trước đây tôi không thích dành thời gian với người lớn tuổi.
WHY:
→ Tôi thấy khó giao tiếp với họ.
Quay lại hiện tại:
→ Bây giờ tôi kiên nhẫn hơn và thích nghe những câu chuyện của họ.
Bạn không hề phải học thuộc một bài văn dài.
Bạn chỉ đang sử dụng một logic triển khai có sẵn.
5. Công thức tương phản thời gian cho Interactive Speaking
Bạn có thể ghi nhớ công thức đơn giản:
WHAT 1
Trả lời trực tiếp câu hỏi.
↓
WHY 1
Chọn một hướng để phát triển:
- Nguyên nhân;
- Kết quả;
- Lợi ích;
- Hạn chế;
- Giải pháp.
↓
LINKING
Chuyển sang ý thứ hai bằng một từ/cụm từ thể hiện sự thay đổi hoặc tương phản:
- However
- Meanwhile
- On the other hand
- In contrast
↓
WHAT 2
Đưa ra một ý có sự thay đổi hoặc tương phản với ý đầu tiên.
↓
WHY 2
Tiếp tục giải thích bằng:
- nguyên nhân;
- kết quả;
- lợi ích;
- hạn chế;
- giải pháp.
Công thức có thể tóm gọn:
WHAT 1 → WHY 1 → LINKING → WHAT 2 → WHY 2
Đây là một “khung tư duy”, không phải một bài mẫu để học thuộc.
6. Tương phản thời gian giúp bạn sử dụng Grammar đa dạng hơn
Một lợi ích khác của phương pháp này là bạn có cơ hội sử dụng nhiều thì trong cùng một câu trả lời một cách tự nhiên.
Ví dụ:
Quá khứ → Hiện tại
“I used to…, however, these days I…”
Hoặc:
“My … has changed quite a bit over the years. I used to…, however, these days I find myself…”
Hoặc:
“Nowadays, I tend to… However, in the past, I…”
Hiện tại → Tương lai
“Right now, I… But in the long run, I hope to…”
Hoặc:
“For the time being, I… However, I’m planning to…”
Hoặc:
“At present, I… But down the road, I expect to…”
Bạn không cần cố tình nhồi thật nhiều grammar.
Khi nội dung có sự thay đổi giữa quá khứ – hiện tại – tương lai, việc sử dụng các thì khác nhau sẽ trở nên tự nhiên hơn.
7. Phương pháp này giúp gì cho DET Speaking?
1. Không phụ thuộc quá nhiều vào từ vựng nâng cao
Bạn có thể sử dụng những từ đơn giản nhưng quen thuộc.
Điều quan trọng là dùng được ngay khi cần.
2. Giúp mở rộng câu trả lời
Thay vì:
Yes/No → một lý do → hết ý
Bạn có thêm một hướng để phát triển:
Hiện tại → WHY → thay đổi theo thời gian → WHY
3. Tạo cơ hội sử dụng Grammar đa dạng
Khi nói về quá khứ, hiện tại hoặc tương lai, bạn có thể sử dụng nhiều cấu trúc ngữ pháp khác nhau mà không cần cố “khoe grammar”.
4. Có tính hệ thống
Bạn không cần học một câu trả lời riêng cho từng câu hỏi.
Bạn học một cách triển khai và mang nó sang nhiều chủ đề.
8. Đừng biến công thức thành bài học thuộc lòng
Đây là điều rất quan trọng.
Tương phản thời gian không có nghĩa là câu nào cũng phải nói về quá khứ và tương lai.
Cũng không có nghĩa là bạn phải học thuộc những câu:
“Back in the day…”
“Fast forward to now…”
“Down the road…”
Nếu câu hỏi không phù hợp, đừng cố nhét công thức vào.
Điều cần học là tư duy phía sau công thức:
Gặp câu hỏi mới
↓
Trả lời trực tiếp
↓
Nghĩ WHY
↓
Tìm một sự thay đổi / tương phản có thể khai thác
↓
Giải thích tiếp
Khi đã hình thành được phản xạ này, bạn sẽ không còn phụ thuộc quá nhiều vào việc câu hỏi đó có nằm trong bộ đề đã học hay không.
9. Cách luyện Interactive Speaking hiệu quả hơn
Thay vì luyện theo kiểu:
100 câu hỏi → 100 câu trả lời học thuộc
Hãy thử luyện theo kiểu:
20–30 chủ đề → một số khung tư duy → tự tạo câu trả lời
Ví dụ gặp chủ đề:
Shopping
Bạn có thể nói về:
- thói quen hiện tại;
- thói quen trong quá khứ;
- sự thay đổi trong tương lai;
- lý do;
- lợi ích;
- hạn chế.
Gặp chủ đề:
Working with older people
Bạn lại có thể sử dụng chính logic đó.
Gặp:
Exercise
Bạn vẫn có thể triển khai:
WHAT → WHY → CONTRAST → WHY
Gặp:
Travel
Cũng có thể áp dụng.
Đó mới là giá trị của một phương pháp có tính hệ thống.
10. Điều quan trọng nhất khi luyện DET Speaking
Mục tiêu cuối cùng của Interactive Speaking không phải là:
“Mình đã thuộc bao nhiêu câu trả lời?”
Mà là:
“Nếu câu hỏi thay đổi, mình có biết phải nói gì không?”
Một học viên có thể học thuộc 50 câu trả lời nhưng vẫn bí khi gặp câu thứ 51.
Ngược lại, nếu bạn có một số khung tư duy linh hoạt, vốn từ vừa đủ và khả năng phản xạ tốt, bạn có thể xử lý được rất nhiều câu hỏi mới.
Vì vậy, khi luyện Duolingo English Test Speaking, đừng chỉ học WHAT TO SAY.
Hãy học cả:
HOW TO THINK → HOW TO DEVELOP → HOW TO KEEP SPEAKING
Đó mới là cách để học một lần nhưng có thể sử dụng cho nhiều câu hỏi khác nhau.
