!!!!Một lỗi cô Tanny gặp rất nhiều khi chữa Writing cho học sinh DET là:
“Em có ý cô ạ, nhưng viết ra cứ giống tiếng Việt.” “Em không biết phát triển ý thế nào.” “Em nghĩ được một ý thôi, nên cứ sợ bài bị thiếu.”Thực ra, vấn đề nhiều khi không phải là các em thiếu idea.
Mà là các em chưa biết cách “đào” một idea ra thành nhiều câu tiếng Anh.Và với một bài thi cần phản xạ nhanh như Duolingo English Test, cô Tanny luôn nhắc học sinh:
KHÔNG NHẤT THIẾT PHẢI CÓ THẬT NHIỀU Ý.Quan trọng hơn là:
Có một ý → giải thích được → phát triển được → nối được thành một chuỗi logic.━━━━━━━━━━━━━━
1. ĐỪNG HOẢNG KHI CHỈ NGHĨ ĐƯỢC MỘT ÝVí dụ đề:
“What are the main causes of obesity?”
Học sinh nghĩ được:
Fast food.Vậy là đủ để bắt đầu rồi.
Đừng ngay lập tức tự ép mình:
“Phải có 3 nguyên nhân.”
Rồi cố nghĩ:
Fast food → technology → stress → lack of exercise → busy lifestyle…
Cuối cùng có rất nhiều ý nhưng ý nào cũng chỉ nói được một câu.
Trong khi đó, cô có thể lấy đúng một ý:
FAST FOODRồi hỏi tiếp:
Why do people choose it?
→ It is convenient.
How does it cause obesity?
→ People may eat it frequently and consume too many calories.
What happens?
→ They gain weight.
In the long run?
→ They may become obese.
Vậy là:
Fast food
→ convenient
→ frequent consumption
→ excessive calorie intake
→ weight gain
→ obesity
Đó chính là phát triển ý.━━━━━━━━━━━━━━
2. CÔNG THỨC CÔ TANNY HAY CHO HỌC SINH DÙNGKhi đang làm DET mà không có nhiều thời gian brainstorm, đừng cố nghĩ thêm thật nhiều idea.
Hãy lấy một ý đầu tiên đủ dùng rồi hỏi:
WHY?Tại sao?
HOW?Nó dẫn đến vấn đề như thế nào?
RESULT?Kết quả là gì?
IN THE LONG RUN?Nếu kéo dài thì sao?
Công thức rất đơn giản:
WHAT → WHY → HOW → RESULT → LONG TERMChỉ cần kéo được một ý đi qua những câu hỏi này, các em đã có thể tạo ra cả một đoạn viết.
━━━━━━━━━━━━━━
3. DET CẦN “ĐÀO SÂU”, KHÔNG PHẢI “NGHĨ NHIỀU”Học sinh thường nghĩ:
“Bài Writing hay thì phải có thật nhiều ý.”
Không nhất thiết.Ví dụ:
Cách 1 – nhiều ý nhưng nông:
Fast food causes obesity.
Technology causes obesity.
Stress causes obesity.
Lack of exercise causes obesity.
Có 4 ý nhưng thực chất mới chỉ là liệt kê.
Cách 2 – một ý nhưng phát triển sâu:
Fast food is a major cause of obesity because it is convenient and easily available. Many busy people choose it instead of preparing meals at home. However, fast food is often high in fat, sugar and calories. If people consume it regularly, they may take in more calories than their bodies need, which can eventually lead to weight gain and obesity.
Một nguyên nhân nhưng có:Cause → Why → Explanation → Result
Với DET, cách này thường dễ kiểm soát hơn rất nhiều.
━━━━━━━━━━━━━━
4. LỖI “DỊCH TIẾNG VIỆT” – CÔ GẶP RẤT NHIỀUHọc sinh thường nghĩ một câu tiếng Việt rất dài:
“Vì cuộc sống hiện đại ngày càng bận rộn nên mọi người không có đủ thời gian chuẩn bị bữa ăn, do đó thức ăn nhanh trở thành lựa chọn phổ biến vì nó vừa tiện lợi vừa tiết kiệm thời gian.”
Sau đó cố dịch nguyên câu sang tiếng Anh.
Đây là lúc câu bắt đầu trở nên rất nguy hiểm. 
Với DET, cô Tanny muốn học sinh làm ngược lại:
Đừng dịch cả câu.
Hãy “xé nhỏ” ý.People are busy.
↓
They do not have enough time to cook.
↓
Fast food is convenient.
↓
They choose it instead of cooking.
↓
Fast food is high in calories.
↓
They consume too many calories.
↓
They gain weight.
Sau đó mới nối lại:
“Many people are busy and do not have enough time to cook, so they often choose fast food because it is convenient. However, fast food is usually high in calories, and regular consumption can lead to excessive calorie intake and weight gain.”
Đây là chuyển từ:DỊCH → XÂY CÂU.
━━━━━━━━━━━━━━
5. PHẢN XẠ NHANH THÌ ĐỪNG CỐ DÙNG TỪ “XỊN”Một lỗi nữa cô Tanny thường nhắc:
Đang thi mà còn cố nghĩ từ thật sang.use → utilize
can → be able to
popular → prevalent
Nhưng nếu chưa kiểm soát được collocation thì càng “sang” càng dễ sai.
Ví dụ:
Children are able to utilize smartphone to watch videos.Không cần phức tạp như vậy.
Children can use smartphones to watch videos.Câu đơn giản nhưng:
đúng grammar đúng collocation dễ viết dễ kiểm soát tiết kiệm thời gianVới DET:
Fast + accurate + naturalthường quan trọng hơn việc cố viết thật complicated nhưng đầy rủi ro.
━━━━━━━━━━━━━━
6. ĐỪNG NHỒI TẤT CẢ HẬU QUẢ VÀO MỘT CÂUVí dụ học sinh viết:
“Smartphone addiction can lead to a sedentary lifestyle, pose a serious health threat to children and contribute to poorer academic performance.”
Ý không tệ.
Nhưng nếu grammar chưa chắc, câu càng dài càng dễ “gãy”.
Có thể chia:
“Smartphone addiction can lead to a sedentary lifestyle. As a result, children may spend less time doing physical activities. In the long run, this can affect their health and academic performance.”
Một ý → nhiều câu → một chuỗi logic.Đó mới là cách phát triển ý an toàn trong điều kiện phải phản xạ nhanh.
━━━━━━━━━━━━━━
7. 5 CÂU HỎI CÔ TANNY MUỐN HỌC SINH LUYỆN THÀNH PHẢN XẠKhi gặp một đề DET, đừng ngồi quá lâu để tìm “ý hay”.
Hãy hỏi:
WHAT?Ý chính của mình là gì?
WHY?Tại sao?
HOW?Nó dẫn đến vấn đề như thế nào?
WHAT HAPPENS?Kết quả trực tiếp là gì?
IN THE LONG RUN?Hậu quả lâu dài là gì?
Ví dụ:
Topic: Children use smartphones too much.What?
→ Smartphones offer many entertainment options.
Why?
→ Children can watch videos and play games.
How?
→ They may become addicted to these activities.
What happens?
→ They spend less time doing physical activities.
In the long run?
→ This can affect their health and academic performance.
Vậy là đã có một đoạn.Không cần hoảng loạn nghĩ thêm 5–6 idea khác.
Nếu idea hiện tại đã đủ để phát triển:
CỨ ĐÀO SÂU NÓ.━━━━━━━━━━━━━━
8. CÁCH CÔ TANNY CHO HỌC SINH LUYỆN DET WRITING
BƯỚC 1 – ONE IDEAChọn một ý dễ nhất.
Không cần hay nhất.
Không cần thông minh nhất.
Chỉ cần:
Ý mình có thể giải thích bằng tiếng Anh. BƯỚC 2 – DEVELOPHỏi:
Why?
How?
What happens?
In the long run?
Chỉ cần viết keyword.
Ví dụ:
Smartphones
→ entertainment
→ addiction
→ less exercise
→ health problems
BƯỚC 3 – BUILD SENTENCESViết câu đơn giản:
“Smartphones offer many entertainment options.”
“Children can watch videos and play games.”
“They may become addicted to these activities.”
“They spend less time exercising.”
“This can affect their health.”
BƯỚC 4 – CONNECTSau khi từng câu đã ổn, mới nối lại:
“Smartphones offer many entertainment options, so children can easily spend hours watching videos or playing games. As a result, they may become addicted to these activities and spend less time exercising. In the long run, this sedentary lifestyle can negatively affect their health.”
Đây mới là IDEA DEVELOPMENT.━━━━━━━━━━━━━━
9. GIÁO VIÊN KHÔNG NÊN CHỈ “SỬA HẾT LỖI”Khi học sinh viết sai:
utilize smartphone become addictied smartphone can be contributed to…Cô giáo không chỉ cần sửa thành câu đúng.
Quan trọng hơn là phải cho học sinh nhìn thấy:
Em đang dùng từ quá phức tạp.utilize → use
Em đang dịch cấu trúc tiếng Việt.become addicted smartphone
→ become addicted to smartphones
Em chưa kiểm soát cấu trúc động từ.can be contributed to
→ can contribute to
Em đang nhồi quá nhiều ý vào một câu.→ Tách thành 2–3 câu.
Mục tiêu không phải:“Sửa bài này cho đúng.”
Mà là:
“Để lần sau em tự nhận ra lỗi này và không lặp lại nữa.”
━━━━━━━━━━━━━━
10. THỨ TỰ CÔ TANNY MUỐN HỌC SINH ƯU TIÊN KHI CHỮA WRITING
IDEACó ý và phát triển được ý không?
LOGICCác câu có nối với nhau không?
GRAMMARChủ ngữ, động từ, số ít/số nhiều, thì, giới từ…
COLLOCATIONaddicted to
contribute to
high in calories
spend time doing…
VOCABULARYSau cùng mới nâng từ.
Bởi vì:
Nếu học sinh chưa biết phát triển ý, học thêm 100 từ mới cũng chưa chắc giải quyết được vấn đề.━━━━━━━━━━━━━━
CÔ TANNY CHỐT LẠI THẾ NÀY:Khi làm DET Writing mà đầu óc chỉ nghĩ được một ý…
ĐỪNG HOẢNG.Một ý hoàn toàn có thể đủ để viết nếu em biết đào nó ra.
Hãy nhớ:
**WHAT → WHY → HOW → RESULT → LONG TERM**
Và đặc biệt:
ĐỪNG DỊCH CẢ CÂU TIẾNG VIỆT SANG TIẾNG ANH.Hãy:
Nghĩ ý→ chia thành các mảnh nhỏ
→ viết câu đơn giản
→ nối câu
→ phát triển sâu.
DET không phải cuộc thi xem ai nghĩ được nhiều idea nhất.
Điều cô Tanny muốn học sinh luyện là:
Phản xạ đủ nhanh để chọn một ý dễ viết, rồi dùng tiếng Anh để kéo ý đó đi xa hơn.Một idea đơn giản nhưng phát triển tốt vẫn có giá trị hơn rất nhiều idea nhưng chỉ dừng ở mức liệt kê.
